İsrail Merkez Bankası'nın yayınladığı 2025 yılı raporu, ülkenin son iki yılda gerçekleştirdiği askeri operasyonların ekonomik bilançosuna ilişkin verileri ortaya koydu. Rapora göre, 2023-2025 yılları arasında gerçekleştirilen ve ağırlıklı olarak Gazze Şeridi ile Lübnan'a yönelik olan askeri faaliyetlerin toplam maliyeti 177 milyar şekel (yaklaşık 57 milyar dolar) olarak hesaplandığı belirtiliyor. Bu tutarın, ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yüzde 8,6'sına denk geldiği ifade ediliyor. Merkez Bankası raporu, savaşın doğrudan askeri harcamaların yanı sıra ticaret ve üretim üzerindeki dolaylı etkilerini de resmi verilerle belgeliyor.
GSYH'nin Yüzde 8,6'sına Eşdeğer Kayıp
İsrail Merkez Bankası'nın yıllık raporu, ekonomik analizlerde sıra dışı bir bölüme yer verdi. Raporda, 2023 yılından bu yana devam eden askeri faaliyetlerin neden olduğu toplam ekonomik kayıp detaylandırıldı. 57 milyar dolarlık bu maliyetin, ülke ekonomisinin büyüklüğü göz önüne alındığında çarpıcı bir oranı temsil ettiği kaydediliyor. Kaybın büyük kısmının Gazze'ye düzenlenen operasyonlardan kaynaklandığı, Lübnan sınırındaki çatışmalarla bağlantılı harcamaların da bu toplama dahil edildiği belirtiliyor. Bu veriler, uzun süreli askeri çatışmaların bir ülkenin makroekonomik göstergeleri üzerinde ne denli ağır bir yük oluşturabileceğinin somut bir örneği olarak kayıtlara geçti.
Ticaret Akışlarında Değişim ve İhracat Kaybı
Rapor, askeri operasyonların ekonomik etkisini yalnızca doğrudan maliyetlerle sınırlı tutmuyor. Uluslararası ticaret ilişkilerinde yaşanan değişimlere de dikkat çekiliyor. İsrail'e karşı daha eleştirel bir tutum benimseyen bazı Avrupa Birliği (AB) üyesi sekiz ülkeye yapılan ihracatta düşüş yaşandığı kaydedildi. Bu durumun, çatışmaların ülkenin dış ticaret dengesi ve uluslararası ekonomik ilişkileri üzerinde de etkili olduğunu gösterdiği ifade ediliyor. Söz konusu ihracat kaybının miktarına ilişkin kesin bir rakam raporda yer almazken, eğilimin ekonomistler tarafından izlendiği anlaşılıyor. Ticaret kanallarındaki bu tür kaymalar, uzun vadede ekonomik maliyet hesaplarını daha da karmaşık hale getirebiliyor.
Resmi Kurumların Verileriyle Belgelendi
Ekonomik maliyet analizi, İsrail'in resmi bir kurumu olan Merkez Bankası tarafından yayımlandı. Bu durum, verilerin resmiyet ve kamuoyu nezdinde taşıdığı ağırlık açısından önem taşıyor. Raporun, ülke içinde savaş ekonomisinin mali boyutuna dair tartışmalara somut veri sağlayacağı düşünülüyor. Bloomberg ve diğer uluslararası finansal haber ajansları da raporun detaylarını kamuoyuna duyurdu. Raporda öne çıkan 177 milyar şekellik kayıp, İsrail'in son dönemdeki en yüksek askeri harcama dönemlerinden birinin ekonomik karşılığı olarak tarihe geçti. Bu tür resmi açıklamalar, gelecekteki bütçe planlamaları ve ekonomik politikalar üzerinde de etkili olabilir.