Kiranın ateşi düşüyor

Türkiye'de konut kiralarındaki uzun süredir devam eden yükseliş trendi, pandemi ve deprem felaketlerinin ardından bir nebze olsun durulma eğilimine girdi. Ocak ayında açıklanan veriler, hem mevcut kiracılar için uygulanan zam oranlarında hem de yeni kiralardaki artış hızında belirgin bir yavaşlama olduğunu gösteriyor. Bu durum, özellikle dar gelirli vatandaşlar için umut verici bir gelişme olarak değerlendirilirken, uzmanlar kira artışlarının önümüzdeki dönemde enflasyonun altında seyretmesini bekliyor. Hükümetin sosyal konut projeleriyle dar gelirli vatandaşlara yönelik kiralık konut arzını artırma çabaları da bu süreçte önemli bir rol oynayabilir.

Detaylar

Ocak ayında mevcut kiracılara uygulanan zam oranı, son 46 ayın en düşük seviyesine gerileyerek kira artış hızındaki düşüşü teyit etti. Aynı dönemde, yeni kiralardaki artış oranı da son 52 ayın en düşük seviyesinde gerçekleşti. Her iki cephede de artış oranları yüzde 35'in altına inerek, kira piyasasında bir dengelenme sürecinin başladığına işaret ediyor. Bu yavaşlama, özellikle büyük şehirlerdeki yüksek kira bedelleri nedeniyle zorlanan kiracılar için bir nebze olsun rahatlama sağlayabilir.

Kira artış hızındaki bu düşüşün temel nedenleri arasında, konut arzındaki artış, ekonomik belirsizliklerin azalması ve hükümetin kira artışlarına yönelik düzenlemeleri yer alıyor. Özellikle son dönemde inşa edilen yeni konut projeleri, kiralık konut arzını artırarak fiyatlar üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturuyor. Ayrıca, enflasyon beklentilerindeki iyileşme ve ekonomik istikrarın sağlanmasına yönelik adımlar da kira artış hızının yavaşlamasına katkıda bulunuyor.

Türkiye'de konut kiraları, özellikle son birkaç yılda önemli ölçüde arttı. Bu artışın temel nedenleri arasında, artan inşaat maliyetleri, döviz kurundaki yükseliş, konut talebindeki artış ve pandemi döneminde yaşanan arz sıkıntıları yer alıyor. Özellikle büyük şehirlerdeki konut arzının yetersiz kalması, kira fiyatlarının rekor seviyelere ulaşmasına neden oldu. Deprem felaketinin ardından yaşanan göç dalgası da kira fiyatlarındaki artışı tetikleyen önemli bir faktör oldu.

Hükümet, kira artışlarını kontrol altına almak amacıyla çeşitli düzenlemeler yaptı. Bu düzenlemeler arasında, kira artış oranlarına sınırlama getirilmesi ve fahiş kira artışlarına karşı cezai yaptırımlar uygulanması yer alıyor. Ancak, bu düzenlemelerin piyasa üzerindeki etkisi sınırlı kaldı ve kira artışları bir süre daha devam etti. Son dönemde açıklanan veriler, bu düzenlemelerin ve diğer faktörlerin etkisiyle kira artış hızının yavaşlamaya başladığını gösteriyor.

Kira artış hızındaki düşüşün, özellikle dar gelirli vatandaşlar için olumlu etkileri olması bekleniyor. Kira giderlerinin azalması, bu vatandaşların bütçelerinde bir nebze olsun rahatlama sağlayabilir ve diğer ihtiyaçlarına daha fazla kaynak ayırmalarına olanak tanıyabilir. Ayrıca, kira artış hızındaki düşüş, enflasyonla mücadeleye de katkıda bulunabilir. Kiralardaki artışın enflasyonu tetikleyici bir unsur olduğu düşünüldüğünde, bu düşüş enflasyonun kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.

Uzun vadede, kira artış hızındaki düşüşün konut piyasası üzerinde de etkileri olabilir. Kira gelirlerindeki azalma, konut yatırımcılarının kar marjlarını düşürebilir ve konut talebini azaltabilir. Bu durum, konut fiyatlarının da düşmesine neden olabilir. Ancak, konut fiyatlarındaki düşüşün ne kadar süreceği ve ne kadar olacağı, ekonomik koşullara ve konut arzına bağlı olarak değişebilir.

Konuyla ilgili değerlendirme yapan uzmanlar, kira artış hızındaki düşüşün kalıcı olup olmayacağının ekonomik koşullara ve hükümetin politikalarına bağlı olduğunu belirtiyor. Uzmanlar, enflasyonun düşürülmesi, konut arzının artırılması ve ekonomik istikrarın sağlanması durumunda kira artış hızındaki düşüşün devam edebileceğini ifade ediyor. Aksi takdirde, kira artışlarının yeniden hızlanabileceği uyarısında bulunuyorlar.

Analistler, hükümetin sosyal konut projelerinin dar gelirli vatandaşlara yönelik kiralık konut arzını artırmasının önemine vurgu yapıyor. Bu projelerin, kira fiyatları üzerindeki baskıyı azaltabileceği ve dar gelirli vatandaşların konut erişimini kolaylaştırabileceği belirtiliyor. Ancak, bu projelerin ne kadar hızlı ve ne kadar yaygın bir şekilde hayata geçirileceği, etkilerinin büyüklüğünü belirleyecek önemli bir faktör olarak görülüyor.