Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Türk Lirası kredi büyümesini kontrol altına almak amacıyla bir adım attı. Banka, deprem bölgesine ve ticari kredilere yönelik uygulanan zorunlu karşılık muafiyetlerini kaldırdı. Bloomberg'in haberine göre, TCMB 27 Mart'ta bankalara bu konuda bir yazı gönderdi. Buna göre, deprem bölgesine verilen krediler artık normal krediler gibi zorunlu karşılığa tabi olacak. Ayrıca, istisnaların kapsamı daraltılarak KOBİ'lerle sınırlandırıldı ve esnaf kredilerine yönelik istisnalar da kısıtlandı. Her iki değişikliğin 28 Mart 2026 tarihinden itibaren alınan yeni krediler için geçerli olacağı bildirildi. Bu hamle, kredi genişlemesini yavaşlatmak ve enflasyonla mücadele çerçevesinde alınan bir önlem olarak değerlendirilebilir.
Deprem Bölgesi Kredilerindeki Değişim
Deprem felaketinin ardından bölgedeki yeniden yapılanmayı desteklemek için tanınan özel muafiyetler sona erdi. Artık deprem bölgesine verilen tüm yeni krediler, bankaların Merkez Bankası'nda tutmak zorunda olduğu zorunlu karşılıklara dahil edilecek. Bu, bankaların bu bölgeye kredi verme maliyetini artırabilecek bir düzenleme olarak görülüyor. Değişiklik, 28 Mart ve sonrasında kullandırılan kredileri kapsıyor. Önceden alınmış krediler için bir geriye dönüklük söz konusu değil. Uzmanlar, bu adımın kredi büyümesine ket vurma amacı taşıdığını, ancak deprem bölgesindeki yatırım sürecini de etkileyebileceğini belirtiyor.
Ticari ve Esnaf Kredilerindeki Kısıtlamalar
Ticari kredilerdeki zorunlu karşılık muafiyeti de tamamen kaldırıldı. İstisna uygulaması ise yalnızca Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler (KOBİ) için geçerli olacak şekilde daraltıldı. Esnaf ve sanatkarlara yönelik kredilerde de istisnaların kapsamı sınırlandırıldı. Bu, KOBİ'ler dışındaki daha büyük şirketlerin ve bazı esnaf kredilerinin de artık zorunlu karşılık yükümlülüğüne tabi olacağı anlamına geliyor. Bankalar, bu tür kredileri verirken daha fazla kaynak ayırmak zorunda kalacak. Bu durumun, özellikle KOBİ olmayan firmaların kredi maliyetlerini ve erişimini etkilemesi bekleniyor.
Uygulama Tarihi ve Bankaların Süreci
TCMB'nin aldığı bu yeni kararlar, 28 Mart 2026 Pazartesi günü itibarıyla geçerli oldu. Söz konusu tarihten sonra bankalar tarafından kullandırılan her yeni kredi, yeni kurallara tabi olacak. Bankalar, 27 Mart'ta kendilerine iletilen yazı doğrultusunda iç süreçlerini güncellemeye başladı. Zorunlu karşılık, bankaların topladıkları mevduatın belirli bir oranını TCMB'de bloke olarak tutması anlamına geliyor. Muafiyetlerin kalkması, bankaların kredi verme kapasitesini dolaylı yoldan etkileyen bir para politikası aracı olarak biliniyor. Bu hamlenin, piyasadaki TL likiditesini azaltmak ve kredi büyüme hızını düşürmek için tasarlandığı anlaşılıyor.
Ekonomi Politikasındaki Yeri
Bu düzenleme, enflasyonla mücadele kapsamında kredi kanalını kontrol altına alma çabalarının bir parçası olarak görülüyor. Son dönemde hızlı artan kredi stokları, para politikasının sıkılaştırılması gerektiği yönündeki sinyalleri güçlendiriyordu. TCMB, faiz dışı araçlarla da kredi büyümesini yönetmeye devam ediyor. Deprem bölgesi gibi öncelikli alanlardaki muafiyetlerin kaldırılması, politika yapıcıların kredi genişlemesine karşı aldığı tedbirin kapsamını genişlettiğini gösteriyor. Piyasa katılımcıları, bu adımın ardından bankaların kredi faiz oranlarında ve kullandırım kriterlerinde değişikliklere gidebileceğini öngörüyor.